Czy proces Saddama Husajna był legalny?

Książka "Saddam Husajn. Proces i egzekucja" jest - jak deklaruje wydawca - próbą odpowiedzi na pytanie, czy proces sądowy, w wyniku którego stracono irackiego dyktatora, mógł być sprawiedliwy.

Skąd wątpliwości? W 2005 roku sytuacja polityczna i militarna była bardzo napięta. Wciąż trwały walki powstańcze, a w środowisku prawniczym dyskutowano, za którą z licznych zbrodni dyktatora należało sądzić i ukarać. Wątpliwości budziła legalność nowych władz Iraku.

Organizacje broniące praw człowieka protestowały, sugerując, że w takich warunkach Husajn nie ma szans na sprawiedliwy proces. Jednocześnie jednak powszechnie przyznawano, że w Iraku rządzonym przez Saddama notorycznie dochodziło do łamania podstawowych praw, a brutalna kara śmierci była często stosowana.

Dwaj profesorowie prawa, Michael Newton i Michael Scharf przez rok przewodniczyli grupie najlepszych ekspertów, przygotowując sędziów i oskarżycieli do tego „procesu nad procesami”. W swojej książce dzielą się z czytelnikiem swoim fascynującym, zakulisowym spojrzeniem na proces i egzekucję dyktatora. Jednocześnie ich praca jest głębszą refleksją nad próbami zaprowadzenia w Iraku rządów prawa.

Książka, przygotowana bardziej skrupulatnie niż niejeden historyczny podręcznik, jest świetnie napisana i pochłania niczym najlepszy thriller. Pozwala spojrzeć od wewnątrz na proces Saddama Husajna. Jest pełna nieznanych dotąd szczegółów, ukazuje codzienność procesu i odwagę odpowiedzialnych za niego osób.

Po egzekucji dyktatora, która odbyła się 30 grudnia 2006 roku, wielokrotnie poddawano w wątpliwość bezstronność procesu sądowego, w którym Husajna skazano na śmierć. Władze niektórych krajów arabskich ogłosiły z tego powodu żałobę narodową. Protestował Watykan, Unia Europejska i organizacje broniące praw człowieka. Zaczęto zastanawiać się, czy proces istotnie był "aktem sprawiedliwości", jak go nazywali Amerykanie, czy może zemstą zwycięzców. Warto przeczytać książkę Newtona i Scharfa, by wyrobić sobie na tę sprawę własny pogląd.